EU Inc tek bir Avrupa vergisi yaratıyor mu?
Hayır. EU Inc'in merkezinde şirket hukuku var. Mevcut teklif ortak bir AB kurumlar vergisi oranı, tek KDV oranı veya bütün şirketler için tek muhasebe sistemi oluşturmuyor.
Bu ayrım çok önemli; çünkü “tek Avrupa şirketi” ifadesi bazen yanlış biçimde “tek Avrupa vergisi” olarak yorumlanıyor.
EU Inc kabul edilirse şirketin hukuki formu harmonize olabilir, fakat gerçek ekonomik faaliyet nerede gerçekleşiyorsa ilgili vergi kuralları önemini koruyacak.
Once-only ilkesi vergi tarafında ne değiştiriyor?
Teklif, ticaret sicilinde doğrulanmış şirket bilgilerinin TIN ve KDV kimlik numarası veren makamlarla otomatik paylaşılmasını hedefliyor.
Amaç şirketin aynı kuruluş belgelerini her kamu kurumuna yeniden sunmasını azaltmak.
Örneğin sicil şirket unvanını, adresini, yöneticilerini ve faydalanıcı sahiplik bilgisini doğrulamışsa ilgili kurumların bu veriyi tekrar belge olarak istememesi hedefleniyor.
Bu idari bir sadeleşmedir; tek pan-Avrupa KDV numarası anlamına gelmez.
Kurumlar vergisi nerede ödenecek?
Bunun cevabı yalnız şirketin EU Inc olmasına bakılarak verilemez.
Vergi ikameti ve kurumlar vergisi bakımından şu faktörler önemini koruyabilir:
- kayıtlı ofis,
- gerçek yönetim yeri,
- yönetim kararlarının nerede alındığı,
- çalışanların bulunduğu yer,
- iş yerleri ve sabit operasyonlar,
- müşterilere hizmetin nereden sunulduğu.
EU Inc statüsü bu gerçek bağlantıları ortadan kaldırmaz.
Kayıt ülkesi ile vergi ülkesi her zaman aynı mı?
Her zaman değil. Bir şirket bir ülkede kayıtlı olabilir ancak başka bir ülkede gerçek yönetim veya sabit iş yeri nedeniyle ek vergi yükümlülükleri doğabilir.
Bu nedenle kayıt ülkesini yalnız vergi oranına bakarak seçmek risklidir.
EU Inc'in harmonize şirket hukuku, vergi ikameti analizini otomatik olarak harmonize etmiyor.
KDV nasıl işleyecek?
KDV şirketin ürün ve hizmet akışına bağlıdır. EU Inc olunsa bile aşağıdaki başlıklar önemini koruyacak:
- B2B ve B2C satışlar,
- malın stoklandığı ülke,
- ithalat,
- sabit iş yeri,
- yerel KDV kaydı,
- OSS/IOSS sistemleri,
- platform ve e-ticaret kuralları.
Örneğin bir EU Inc Fransa'da kayıtlı olsa fakat Almanya'da stok tutsa, yalnız şirket formuna bakarak KDV yükümlülüğü belirlenemez.
Tek KDV numarası olacak mı?
Mevcut teklifin once-only veri aktarımı bazen “tek Avrupa KDV numarası” gibi yorumlanıyor. Teklif bunu getirmiyor.
Sicildeki doğrulanmış verinin KDV numarası veren makama aktarılması, başvuru sürecini sadeleştirmeyi amaçlıyor. KDV'nin hangi ülkede, hangi numarayla ve hangi beyan sistemiyle yönetileceği mevcut KDV hukukuna bağlı kalıyor.
Muhasebe hangi kurallara tabi olacak?
EU Inc'in kayıtlı ofisinin bulunduğu üye devlette geçerli muhasebe hukukuna tabi olması öngörülüyor.
Şirket sicili ve belge işlemlerinin dijitalleşmesi, bütün AB'de aynı muhasebe planının kullanılacağı anlamına gelmiyor.
Şirketler yine yerel yıllık hesap, finansal raporlama ve ilgili denetim kurallarını takip etmek zorunda olabilir.
Vergi avantajı için EU Inc kurmak mantıklı mı?
EU Inc'in temel amacı vergi arbitrage'ı sağlamak değil, şirket hukukunu sadeleştirmek.
Bu nedenle “en düşük vergili ülkede EU Inc açarım ve bütün Avrupa vergisini orada öderim” yaklaşımı doğru değil. Gerçek yönetim ve ekonomik faaliyet başka ülkelerdeyse bu ülkelerin vergi kuralları devreye girebilir.
Doğru yapı faaliyet modelinden başlamalıdır; şirket formu en son bu modelin üzerine oturmalıdır.
EU-ESO vergilemesi farklı mı?
EU-ESO tarafında teklif önemli bir ortak kural öneriyor. Çalışan opsiyonundan doğan gelir olayının grant, vesting veya exercise anında değil, exercise sonucu elde edilen payların elden çıkarıldığı anda doğması hedefleniyor.
Bu, çalışanların henüz likidite oluşmadan vergi ödeme riskini azaltabilir.
Ancak verginin oranı ve nihai hesaplama yöntemi ulusal vergi hukukunda kalıyor.
28. rejimde vergi tarafında başka neler var?
Komisyonun daha geniş 28. rejim iletişimi şirket hukuku dışındaki vergi sadeleştirme çalışmalarını da anıyor.
Bunlar arasında:
- Head Office Tax (HOT),
- BEFIT,
- doğrudan vergide sadeleştirme çalışmaları
yer alıyor.
Bu girişimler EU Inc şirket hukuku teklifinden ayrı dosyalardır. EU Inc kabul edilirse bu diğer vergi girişimlerinin otomatik olarak yürürlüğe girdiği düşünülmemelidir.
Türk şirketleri için pratik örnek
Türkiye'de mevcut bir yazılım şirketinin Avrupa müşterileri arttığı için AB'de EU Inc kurduğunu varsayalım.
Bu durumda şu sorular ayrı ayrı ele alınır:
- EU Inc hangi ülkede kayıtlı?
- Yönetim fiilen nereden yapılıyor?
- Türkiye şirketi ile EU Inc arasındaki işlemler nasıl fiyatlanıyor?
- Çalışanlar hangi ülkede?
- AB'deki müşterilere hangi şirket fatura kesiyor?
- KDV ve sabit iş yeri nerede doğuyor?
EU Inc yalnız ilk sorunun şirket hukuku boyutunu sadeleştirir; diğerleri vergi ve operasyon analizidir.
E-ticaret şirketi için neden daha karmaşık olabilir?
E-ticarette stok hareketi ve ithalat KDV açısından çok önemlidir. Şirket tek bir EU Inc olsa bile farklı ülkelerde stok tutmak veya depolama hizmeti kullanmak yerel yükümlülükler doğurabilir.
Bu nedenle e-ticaret şirketlerinde “tek şirket” ile “tek KDV kaydı” aynı şey değildir.
Bugün nasıl hazırlanmalı?
EU Inc henüz uygulanabilir olmadığı için bugün yapılması gereken en iyi hazırlık vergi haritasını çıkarmaktır.
- Gelir nereden geliyor?
- Yönetim nerede?
- Çalışanlar nerede?
- Stok veya depo var mı?
- İthalat hangi ülkeden yapılıyor?
- Hangi ülkelerde KDV kaydı gerekebilir?
Bu sorular cevaplandıktan sonra EU Inc'in gerçekten sadeleştirme sağlayıp sağlamayacağı daha net görülebilir.
Sonuç
EU Inc vergi sistemini tekleştirmiyor; şirket hukukunu harmonize ederken bazı vergi kayıt süreçlerini once-only veri paylaşımıyla daha az bürokratik hale getirmeyi hedefliyor.
En doğru beklenti “tek Avrupa vergisi” değil, şirket kuruluşunda ve kamu kurumları arasındaki bilgi akışında daha az tekrar ve daha dijital bir süreçtir.